Wat is geluk?

Ik bedacht me dat ik tot nu toe nog niet ingegaan ben ben op twee belangrijke begrippen: liefde en haat.

Ik heb het gehad over relaties en hoe dat verband kan houden met ons gevoel van geluk … of smart. Maar relaties en liefde zijn twee verschillende onderdelen van het menselijk handelen en / of emotie. Met het eerste begrip omschrijven we iets dat we geschikt, prettig en / of nuttig kunnen vinden; en met het tweede iets dat vaak niet uit te leggen is en dat ons ongewild overkomen is, en dat afkomstig lijkt te zijn van een ander sterrenstelsel … Betekent het dat het allemaal in de sterren geschreven staat? Waarschijnlijk niet, maar je weet maar nooit. Als je een partner kiest, kan astrologie je even behulpzaam zijn als de honderd-vragenlijst. En beide zijn wellicht te verkiezen en betrouwbaarder dan het axioma: Het was liefde op het eerste gezicht!

Sommige mensen kijken naar de praktische kant van de zaak: wat is haar / zijn opleiding; hoeveel geld brengt hij of zij mee, wat is de familieachtergrond etc. Vervolgens is het andere uitgangspunt: de persoon is fysiek aantrekkelijk voor mij; mijn hartslag gaat sneller op-en-neer en slaat zelfs over als zij of hij in de buurt is. En natuurlijk is er ook een tussenpositie: mijn hartslag gaat snel op-en-neer als zijn of haar Ferrari 200 kilometer per uur haalt.

Welke situatie is het meest ideaal? Zo gemakkelijk is het niet! We hebben niet te maken met zwart of wit; maar alleen maar met het uitgestrekte beeld van verschillende tinten grijs.

Kun jij me jouw definitie van het begrip liefde geven? Heb je het zelf wel eens onder woorden proberen te brengen? Of doe je als de meesten en zeg je: ik weet het als ik het voel! Als dat maar echt waar was.

Twintig jaar lang was er een speciaal iemand voor mij; het was aan en uit. Zij was inderdaad mijn “ware” liefde. Ik vond haar intelligent, getalenteerd, fysiek aantrekkelijk en met een glimlach die haar persoonlijkheid o zo speciaal maakte … en ze hield van mijn kookkunst en mijn liefdeskunst. Hoe goed kun je het hebben?

De relatie was echter geen constante. het ging aan en uit. Bij de vierde keer dat we samen waren, was er sprake van een platonische relatie, maar dat ging ook niet. Vervolgens kwamen we om de zoveel tijd bij elkaar langs. Dat wil zeggen koffie bij elkaar drinken, verjaardagskaarten sturen en dat soort dingen. Maar soms kwamen we bij elkaar en werd het toch serieus. Een bepaalde keer voelde ik me als de ridder op het witte paard die de dame in nood kwam redden — alhoewel “de dame” nu getrouwd was en kinderen had. Toen mijn aanbod van “verlossing uit de onderdrukking” afgewezen werd, reageerde ik met “de ridder stopt waarschijnlijk nooit zich af te vragen of de dame gered wil worden”. Tien jaar geleden was de laatste ontmoeting, toen de dame toespelingen maakte dat nu de tijd rijp was voor haar om gered te willen worden; en de ridder antwoordt: met mijn paard heb ik betere relatie!

Ik wil niet oneerbiedig over zo’n serieuze zaak zijn. Maar soms is een situatie zo eenvoudig dat er van begin af aan aan voorbij gegaan is: en in de tussentijd heeft zich een aantal verhaalscenes met donkere strepen aan de hemel voltrokken. Op zeker moment bedacht ik me dat wat ik dacht dat liefde was alleen maar een verliefdheid geweest kan zijn …

Verliefdheid! Een belangrijke term om veel en misschien wel alle relaties te begrijpen. Het woord heeft helaas teveel letters. Het zou vier of maximaal zes letters moeten hebben als haat en liefde want die woorden zeggen alles. Op een zeker moment toen ik met mijn metaforische witte strijdros te hulp kwam, waren er twee dingen waardoor ik mij afvroeg of er bij mij sprake was van liefde. Was er bij mij echt sprake van liefde de afgelopen jaren? Het woord “verliefdheid” borrelde bij mij op. Maar wat was de definitie ervan? Was het de goede term voor dit bijzondere geval? Ik pakte mijn woordenboek en zocht naar het woord: “Een extreem emotioneel gevoel dat erg lijkt op liefde en waarbij voorbij wordt gegaan of niet gekeken naar de fouten en / of tekortkomingen van de ander …” of woorden in die richting. Inderdaad, de sleutelwoorden waren “voorbijgegaan” en “niet gekeken naar”. Dat had ik bij deze persoon gedaan. Ik had niet zozeer de tekortkomingen niet bekeken, maar er was meer sprake van het feit dat ik de positieve kanten van de persoon veel zwaarder vond wegen dan de negatieve kanten. Maar hoeveel wist ik eigenlijk? En mij tikkende hart als ik bij haar in de buurt was zat mij altijd in de weg.

Denkend over hoe mijn relatie met deze vrouw echt in elkaar zat, vroeg ik me af waarom ik precies werd aangetrokken? Aan een aspect kon moeilijk voorbij gegaan worden. En dat was het seksuele aspekt. Op dat gebied pasten we prima bij elkaar. Daar kon je niet aan voorbij gaan; maar onze vierde en laatste relatie, was, zoals ik zei, platonisch geweest … en dat werkte ook niet. Ik ben echter een romanticus en romantici willen een relatie altijd doen slagen, zelfs als ze eerlijk genoeg zijn om zich te realiseren dat er eigenlijk maar weinig kans is dat het ook gaat werken als bepaalde trekken van de andere persoon hetzelfde blijven, of dat bepaalde trekken, gewoonten en / of de persoonlijkheid van jezelf niet verandert. Als deze zaken – bij een of bij beide partijen – hetzelfde blijven zal het resultaat ook hetzelfde blijven.

De laatste keer dat we koffie dronken, werd het me heel duidelijk. Ik kreeg het idee dat ze dingen zei omdat ik ze graag hoorde. Maar ze zei het niet met zoveel woorden. Ze beschreef visioenen en had het over scenario’s waarin we weer bij elkaar zouden zijn op hetzelfde romantische idyllische plateau dat we beide zeiden te zoeken. Een van de dingen die me ging opvallen ook over onze eerdere relaties, was, dat als de romance aan het aflopen was, ze in de laatste maanden, weken en dagen altijd zei “Dat heb ik nooit gezegd!” En daar had ze gelijk in! Ik had zelf de ontbrekende zinnen ingevuld. Maar waarom had zij daar dan niets over opgemerkt! Stonden we daarom eigenlijk niet quitte? Was daardoor het gewenste resultaat niet uitgebleven? Schuldig, schuldig en schuldig … wij beiden!

Vanwege dat laatste punt raakte ik er uiteindelijk van overtuigd dat het nooit liefde was geweest wat ik gevoeld had, maar alleen verliefdheid. Ik weet dit vanwege de passage die ik eerder geciteerd heb van Graham Greene’s roman “The End of the Affair” (zie hoofdstuk 14) , waarin hij zegt dat het niet mogelijk iemand te haten die je niet hebt liefgehad. Ik heb deze dame nooit gehaat en ik heb die extreme emotie ook in de slechtste tijden die we gehad hebben niet voor haar gevoeld; daarom realiseer ik me nu dat ik niet kan beweren dat ik ooit echt van haar gehouden heb. Maar ik hield van haar! Nou ja, ik dacht dat ik van haar hield. En dat is bijna hetzelfde. Toch?

Misschien heeft Tina Turner het het beste onder woorden gebracht met de regel: “What’s love got to do with it?” Hmmm, goed gezegd.

De les? Sleutels om de deur met het opschrift Geluk te ontgrendelen zijn zelfkennis, eerlijkheid over datgene waarin we zeggen te geloven en een legitiem geloof – of niet. Wordt vervolgd, misschien … Ik denk er nog over na …

Daniel R. Gould

Daniel Gould is een Amerikaanse uitgever die gekozen heeft voor Amsterdam. Hij woont er al 32 jaar. Op dit moment is hij freelance journalist op het gebied van kunst en architectuur. Meer informatie over Daniel Gould is te vinden op www.gould3dlist.blogspot.com.

vertaling: Walter van Teeffelen
www.avantiproductions.nl